Жумуртканын агынан алынган белоктор кан басымды табигый жол менен түшүрүрө алабы деген чоң үмүт жаралды.
Бул тууралуу 1-майда медицина жаңылыктарына адистешкен News-Medical.net интернет порталы жарыялады.
Портал аталган макаланы Кытай илимдер академиясынын материалына негизденүү менен жазган.
https://english.cas.cn/newsroom/news/
Гипертония – бул дүйнө жүзү боюнча миллиондогон адамдар жабыр тарткан, жүрөк ооруларынын, инсульттун жана бөйрөктүн милдетинин жарым-жартылай же толук бузулуу коркунучун жогорулатуучу маанилүү коомдук саламаттык көйгөйү.
Бул илдет, адатта, ар дайым жогору кан басым менен мүнөздөлөт жана ал бир нече механизмдерден – мисалы, ренин-ангиотензин системасынын (RAS) жогору активдүүлүгү, сезгенүү жана кычкылдануу стресси сыяктуу себептерден келип чыгышы мүмкүн. Дары-дармек менен дарылоо ыкмалары болгону менен, алар көп учурда терс таасирлерге ээ. Ошондуктан илимпоздор үчүн табигый, терс таасирсиз альтернативалуу жолдорду издөө улам маанилүү болууда.
Жумуртканын агында сапаттуу белоктор менен катар, антиоксиданттык, сезгенүүгө каршы жана кан басымды түшүрүүчү касиеттерге ээ болгон биоактивдүү пептиддер да бар. Жакында жүргүзүлгөн изилдөөлөрдө жумуртканын агынан овотрансферрин бөлүнүп алынса да, кан басымга каршы пептиддердин таасири сакталып калаары аныкталды.
Канаданын Альберта университетинен Жианпин Ву жетектеген топ 2024-жылдын 30-декабрында Food Materials Research журналында жарыяланган изилдөөсүндө жумуртканын агынан алынган белоктор (овотрансферрин деп аталган бөлүгү алынгандан кийин калган бөлүгү) кан басымды түшүрө аларын далилдешти.
Бул изилдөө гипертониясы бар чычкандарга жүргүзүлгөн. Изилдөөгө алынган чычкандарга 9 күн бою 1 кг салмагына 1 грамм белок гидролизаты (EWH же OD-EWH) берилген. Натыйжада, кан басым 178 ммHgден 160 ммHgге чейин түшкөн.
Ошондой эле, бул белоктор жүрөк-кан тамыр системасы үчүн маанилүү болгон ACE2 ферментин (белогун) көбөйткөн. Жумуртка белогу бөйрөккө да оң таасирин тийгизип, кан айланууну жакшырткан. Мындан тышкары, OD-EWH кандын жакшы агышына жардам берген eNOS ферментинин () деңгээлин да жогорулаткан. Бул белоктор кан тамырларга зыян келтирүүчү заттардын деңгээлин да төмөндөтүшкөн.
Бирок сезгенүү көрсөткүчтөрү боюнча айырма болгон: EWH сезгенүүнү азайтса, OD-EWH бул көрсөткүчтөргө анча таасир берген эмес.
Изилдөөнүн жыйынтыгында жумуртканын агындагы белоктор, айрыкча овотрансферринден ажыратылган түрү, кан басымды түшүрүүчү табигый азыктык каражат катары чоң потенциалга ээ экени белгиленди. Бул табигый ыкма жүрөк-кан тамыр ооруларынын алдын алууда натыйжалуу болушу мүмкүн.
Макалага түшүндүрмөлөр:
- EWH (Egg White Hydrolysate)
Жумуртка агынан алынган белок гидролизаты.
Түшүндүрмө: Бул — жумуртканын агындагы белоктор атайын ыкма менен майда бөлүкчөлөргө бөлүнгөн форма. Мындай белоктор организмге оңой сиңет жана өзгөчө пайдалуу касиеттерге ээ: кан басымды түшүрүү, антиоксиданттык жана сезгенүүгө каршы таасири бар.
- OD-EWH (Ovotransferrin-Depleted Egg White Hydrolysate)
Овотрансферрин -алынып салынган жумуртка белок гидролизаты.
Түшүндүрмө: Бул дагы жумуртка агынан алынган белок, бирок анын курамынан овотрансферрин деген бөлүк атайын ажыратылып алынган. Овотрансферрин — темирди байлап турган белок. Аны алып салгандан кийин да бул белок кан басымды түшүрүүгө жөндөмдүү экени аныкталган. Башкача айтканда, жумуртканын агынан алынган белоктун жеңилдетилген, бирок дагы эле пайдалуу түрү.
- eNOS (Endothelial Nitric Oxide Synthase)
Эндотелийдик азот оксиди синтазасы.
Түшүндүрмө:Бул организмдеги өзгөчө фермент, ал кан тамырлардын ичин каптаган клеткаларда (эндотелийде) иштейт. Анын милдети — азот оксиди деген затты бөлүп чыгаруу. Азот оксиди кан тамырларды кеңейтип, кан басымды табигый жол менен төмөндөтөт. Кыскача айтканда, eNOS — кан тамырды ачып, кан айланууну жакшырткан фермент.
- ACE2 (Angiotensin-Converting Enzyme 2)
Ангиотензинди айландыруучу фермент 2.
Түшүндүрмө: ACE2 — бул адамдын организминдеги фермент, ал кан басымды жөнгө салып туруучу маанилүү система болгон ренин-ангиотензин системасына (RAS) тиешелүү. Бул фермент, негизинен, кан тамырлардын иштешин жакшыртат жана кысылуусун азайтат.
- EWH ACE
EWH ACE дегенде, сөз жумуртка гидролизатынын ACE ферментинин деңгээлине таасирине байланыштуу жүрөт. Изилдөөдө EWH бул ферменттин деңгээлин төмөндөткөн.
- AT1R – (Angiotensin II Type 1 Receptor)
Бул ангиотензин II гормону байланышкан рецепторлордун бири.
Ал кан тамырларды кыскартат, кан басымды жогорулатат, суу жана тузду кармайт.
AT1R активдүү болсо — кан басым көтөрүлөт.
- AT2R – (Angiotensin II Type 2 Receptor)
Бул да ангиотензин II гормону менен байланышат, бирок кайра тескери таасир берет:
- Кан тамырларды кеңейтет
- Кан басымды төмөндөтөт
- Жаракаттанган ткандардын айыгышына көмөктөшөт
AT2R активдүү болсо — кан басым төмөндөйт.
- MasR – (Mas Receptor)
Бул рецептор ангиотензин-(1–7) деген гормон менен иштейт.
Ангиотензин-(1–7) жана MasR кошо иштеп:
-кан тамырды кеңейтет
-кычкылдануу стресстен коргойт
-сезгенүүнү азайтат
MasR – жүрөк жана кан тамыр үчүн пайдалуу рецептор.
- AT1R/AT2R катышы
Бул эки рецептордун балансы организмдеги кандын басымын жана тамырлардын абалын аныктайт.
- Эгер AT1R көбүрөөк болсо — кан басым жогору болот
- Эгер AT2R көбүрөөк болсо — кан басым төмөн болот
AT1R/AT2R катышы кан басымдын жөнгө салынышындагы маанилүү көрсөткүч.
Шилтеме:
- Макала https://www.news-medical.net порталынан которулду.
- Макалада айтылган изилдөөнү Кытай илимдер академиясы кабарлаган.
- Макалага негиз болгон илимий булак Food Materials Research журналында жарыяланган. Ashkar, F., ж.б. (2024). Ovotransferrin-depleted egg white hydrolysate reduces blood pressure in spontaneously hypertensive rats. Food Materials Research. DOI: 10.48130/fmr-0024-0026
- Сүрөттөр unsplash.com сайтынан алынды.
- Илимий терминдерге түшүндүрмөнү “Эл Илим” журналы даярдады.
